«Gschichte vo hie und hütt» mit Pedro Lenz «Wenn mündlech schriftlech isch»

Pedro Lenz, 52, Mundart-Schriftsteller und Publizist, schreibt in seiner Kolumne für die «Schweizer Illustrierte» über die Tücken der elektronischen Kommunikation.

Di Wuche han i wieder einisch es E-Mail übercho, wo sehr bös isch gsi. Und won i de mit däm, wo mer das E-Mail het gschribe, telefoniert ha, ischs nim niene rächt gsi. Är heigs doch nid eso gmeint, het er gseit. Är heigs numen us ere momentane Wuet use gschribe und i söus doch eifach vergässe. Aber i has nid so schnäu chönne vergässe, wöu is mehrmous ha gläse gha.

Wahrschiinlech isch es scho mängem passiert. De schribt me ganz schnäu es E-Mail und drückt uf «senden» und e Sekunde spöter bereut me scho, dass das E-Mail usen isch, aber me chas nümm zrügghole. Ähnlech chas eim go, wenn me twitteret oder ässämmässlet. Me loht öppis i d Wäut usen, und chuum isch es duss, wett mes zrüggnäh, aber es isch scho z spät. Natürlech cha das ou bim Rede passiere. Me seit öppis, wo me grad i däm Momänt, wo mes gseit het, nümm würd wöue säge. Aber im ne Gspräch isch es nid so schlimm, wöu me das, wo me gseit het, sofort cha relativiere. Ussertdäm cha me druf hoffe, dass ds Gägenüber nid so genau zueglost het. Wenns de hingäge aus E-Mail, Twitter oder SMS usen isch, de ligt das, wo me gseit het, schriftlech vor, und öppis, wo schriftlech vorligt, das cha me nümm so liecht zrüggnäh.

Tinten uf Papier, das cha men aalängen und schmöcken und zämefauten und abhefte

Ds Problem vom elektronische Schnäuschuss het vermuetlech mit üsere Vorstellig vom Schriibe ztüe. Früecher het me genau chönnen ungerscheide zwüsche schriftlech und mündlech. Wenn men e Brief het gschribe, de isch jedem klar gsi, dass das öppis isch, wo Bestang het. Tinten uf Papier, das cha men aalängen und schmöcken und zämefauten und abhefte. Mir hei es Gfüeu gha derfür, was e Brief oder e Poschtcharten isch. Drum het me bim Briefschriibe möglechscht wenig Fähler wöue machen, und me het sech Müeh ggä, d Gedanke genau z formuliere.

Elektronischi Poscht isch de hingäge öppis, wo me nid no aalängt. Es isch fasch wi gschwing öppis säge. Me schribt ender so, wi wenn me würd rede. Drum isch me weniger sorgfäutig bim Uselo. Zum Läsen isch es de hingäge genau wi ne Brief, auso öppis, wo me beliebig mängisch und beliebig genau cha düreläse.

Mir dörfe vermuete, dass mir Mönsche no gar nid richtig si aacho i dere Zwüscheform zwüsche schriftlech und mündlech. Papier und Tinte gits immerhin scho sit mängem Johrhundert. Di elektronische Briefe hingäge, di si erscht sit öppe zwänzg Johr eso richtig verbreitet. Drum muess sech d Mönschheit no a di Zwüscheform zwüsche gredt und gschribe gwöhne.

Wenn mer dä Typ, wo mer das böse Mail het gschribe, ds Gliichen im ne Gspräch hätt gseit, de hätt is scho lang vergässe. Und wenn zum Bischpüu der Presidänt vo Amerika das Züg, wo ner zwüschinnen usetwitteret, nume sine Fründe würd verzöue, de wärs ou nid so ne Sach. Aber äbe, sobau, dass men uf «senden» ddrückt, isch es dusse.

Im Dossier: Weitere Geschichten von Pedro Lenz und «Notabene»-Kolumnen

Auch interessant